Ισοσκελής Σταύρος ένα πρό Χριστιανικό αρχετυπικό σύμβολο: Τα ευρήματα σε Μινωική Κρήτη και Κύπρο.
Πριν καταστεί το απόλυτο σύμβολο του χριστιανισμού, ο σταυρός —και ιδίως ο ισοσκελής σταυρός— ήταν ήδη γνωστός σε πολλούς προ Χριστιανικούς πολιτισμούς ως σημάδι βαθιάς πνευματικής και κοσμολογικής σημασίας.
Ο ισοσκελής σταυρός, με τους τέσσερις βραχίονες σε αρμονική ισότητα, φανέρωνε την ένωση των τεσσάρων κατευθύνσεων, των τεσσάρων στοιχείων, της ύλης και του πνεύματος.
Το σημείο στο οποίο τέμνονται οι δύο άξονες —οριζόντιος και κάθετος— θεωρούνταν ιερό κέντρο: τόπος συνάντησης ουρανού και γης, τόπος μύησης και αναγέννησης. Ο σταυρός δεν ήταν απλώς σχήμα· ήταν μονοπάτι και πύλη, μέτρο του κόσμου και εσωτερικός προσανατολισμός του ανθρώπου.
Η Μινωική Κρήτη παρέχει ένα από τα πρώτα και πλέον αποκαλυπτικά παραδείγματα. Στις ανασκαφές της Κνωσού, ο Arthur Evans εντόπισε ισοσκελείς σταυρούς χαραγμένους σε τοιχογραφίες, σφραγιδόλιθους και αγγεία. Η επαναλαμβανόμενη παρουσία τους στο παλάτι αλλά και σε άλλα μινωικά ιερά υποδηλώνει ότι δεν επρόκειτο για διακοσμητικό μοτίβο αλλά για τελετουργικό σύμβολο.
Ο σταυρός συνδεόταν πιθανόν με τη θεά της γονιμότητας και με τελετές που στόχευαν στην κοσμική ισορροπία. Ο κάθετος άξονας παρίστανε τη θεία κατακόρυφη ροή —την κάθοδο του πνεύματος— ενώ ο οριζόντιος, τη διάχυση της ζωής στη γη.
Το σημείο τομής γινόταν εστία λατρείας, τόπος εσωτερικής ένωσης. Ίσως, μέσα από μυστηριακούς χορούς, μιμήσεις θεϊκών δράσεων και συμβολικές πορείες, οι Μινωίτες διέσχιζαν νοητά τον σταυρό για να προσεγγίσουν το θείο.
Ένα δεύτερο, εξίσου εντυπωσιακό παράδειγμα προέρχεται από την Πωμό της Κύπρου, όπου βρέθηκε λίθινο ειδώλιο της 3ης χιλιετίας π.Χ. με μορφή ανθρώπινη και χέρια απλωμένα, σχηματίζοντας έναν τέλειο ισοσκελή σταυρό. Η φιγούρα αυτή, απλή και αρχέγονη, αποπνέει ηρεμία και μυστήριο.
Δεν κρατά τίποτε, δεν προσφέρει ούτε αντιστέκεται· στέκει σε στάση προσφοράς, προσευχής ή αποδοχής του κοσμικού ρεύματος. Τα ίχνη χρωμάτων επάνω της ενισχύουν την υπόθεση πως χρησιμοποιούνταν σε οικιακές ή κοινοτικές τελετές, ίσως προς τιμήν της ζωοδότριας θεότητας ή για την ευλογία της νέας ζωής.
Ο σταυρικός σχηματισμός εδώ δεν είναι αποτέλεσμα γεωμετρικής πρόθεσης αλλά της ίδιας της ιερής ανθρώπινης μορφής, σαν να δηλώνεται πως ο άνθρωπος, όταν ανοίγεται προς τον ουρανό και τη γη, γίνεται ο ίδιος σταυρός — φορέας και αγωγός του μυστηρίου.
Οι δύο αυτοί σταυροί —της Κρήτης και της Κύπρου— φανερώνουν ότι το σύμβολο πριν γίνει σύμβολο θανάτου και σωτηρίας, ο σταυρός ήταν σύμβολο ζωής που απλώνονταν ισόρροπα προς όλες τις κατευθύνσεις. Ένα μυσταγωγικό σχήμα που η ψυχή αναγνώριζε ως εαυτήν.
Cherokee21
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου